یک از نکاتی که مدتی است در فضای مجازی مطرح شده و دست به دست می چرخد، بحث عدم امکان تأمین قطعات برخی از خودروهای وارداتی از برندهای معروف در بازرهای منطقه مانند امارات، ترکیه و آذربایجان است. برای مثال برخی خریداران خودروهایی مانند تویوتا لوین، کرولا یا کرولاکراس متوجه شده اند که امکان خرید قطعات و لوازم یدکی از امارات را ندارند چراکه کد VIN یا همان شماره شاسی خودروهای آنها برای نمایندگی های تویوتا ناشناس بوده یا ثبت نشده است. در مقابل خودروهای وارداتی دیگری هم وجود دارند که چنین مشکلی ندارند از جمله برخی از تویوتا کمری ها و یا بیشتر هوندا های وارد شده به کشور.
بر خلاف تصور برخی افراد، این خودروها که کد VIN آنها قابل استفاده در کشورهای منطقه نیست، خودروهای تقلبی یا فیک یا مواردی اینگونه نیستند. بلکه اینها تماماً خودروهایی هستند که تولید کشور چین بوده اما صرفاً برای فروش و تردد در بازار چین ساخته شده اند. این خودروها با وجود اینکه واقعاً از همان برند اصلی و با نظارت شرکت مادر و حتی گهگاه در سایت تولیدی اصلی این شرکت در چین تولید و مونتاژ شده اند ولی بازار هدف آنها فقط چین بوده است. همین امر باعث شده است که به اصطلاح VIN آنها در خارج از چین بسته باشد.
اما علت این محدودسازی شماره شاسی چیست؟ علت اصلی بحث سطوح مختلف استاندارد در بازار جهانی نسبت به بازار چین است. به این معنی که با توجه به محدودیت های کمتر در بازار داخلی چین و همینطور وسعت بسیار قابل توجه این بازار، خودروسازان اقدام به تولید برخی محصولات با ویژگی ها و متر و معیارهای این بازار می کنند. در بسیاری از موارد این معیارها و استانداردها با بازار جهانی تفاوت چندانی ندارد. اما در عین حال در برخی موارد نیز همین تفاوت ها باعث می شود که خودروسازان بتوانند برای بازار بزرگ و گسترده چین خودروهای ارزان قیمت تری تولید کنند.
به عنوان مثال استاندارد چین در مورد مباحث زیست محیطی از جمله کیفیت مواد استفاده شده در قطعات پلاستیکی و همچنین گازهای خروجی از اگزوز خودرو سخت گیری های ویژه بازار اروپا یا آمریکای شمالی را ندارد. به همین دلیل خودروسازان می توانند با استفاده از مواد ارزان تر یا تنظیمات متفاوت روی خروجی موتور در نهایت به محصولی اقتصادی تر دست یابند. این امر می تواند مزیت رقابتی آنها در بازار گسترده و مهم چین را تقویت کند. به همین دلیل است که خودروسازان به طرق مختلف سعی می کنند که این گونه خودروها صرفاً در بازار چین باقی بمانند. البته لازم به ذکر است که این امر لزوماً در مورد تمامی خودروهای تولید چین یا حتی سفارش چین صادق نیست، اما در بسیاری از خودروهای ویژه بازار چین دیده می شود.
بسیاری از خودروهای وارداتی به ایران به دلیل مسائل مختلف اقتصادی بخصوص بحث تحریم ها و محدودیت های ویژه FATF از خودروساز اصلی در بازار چین خریداری نشده اند. حتی برخی از آنها از دیلرها یا همان نمایندگی های رسمی خودروساز هم خریداری نشده اند بلکه این خودروها عموماً از طریق واسطه های مختلف و از سطح بازار چین یا برخی کشورهای دیگر جمع آوری و به بازار ایران منتقل شده اند. به همین جهت است که تفاوت در سطح آپشن و تریم ها در بین آنها به وفور دیده می شود. این امر همچنین باعث شده است که اکثر این خودرها از نوع ویژه بازار چین باشند.
همانطور که پیش تر اشاره شد برندهای بزرگ دنیا در کشورهایی مثل چین، تایلند، فیلیپین، مکزیک، برزیل و غیره خودروهایی با استانداردهای ویژه بازارهای اروپا، ژاپن و آمریکای شمالی تولید می کنند. به عنوان مثال هونداهای وارداتی آذریوردسال با وجود اینکه تولید کشورهایی مانند تایلند و چین هستند اما همگی سفارش اروپا بوده و دقیقاً مطابق همان چیزی هستند که در اروپا و ژاپن به فروش می رسند. برخی خودروهای دیگر مانند میتسوبیشی اکلیپس کراس یا بعضی از تویوتا کمری های سامانه جانبازی نیز از نوع سفارش ژاپن یا اروپا هستند.
یک واردکننده برای اینکه تمامی محصولات وارداتی خود را از نوع سفارش اروپا تهیه کند و نه سفارش چین باید بتواند با شرکت مادر، یا تولید کننده اصلی در چین و یا حداقل با یکی از نمایندگی های رسمی ارتباط بگیرد. برقراری این ارتباط واقعاً کار ساده و کم چالشی نیست. ضمن اینکه حتی با دستیابی به توافق نهایی امکان انتقال وجه با مرجع ایران به طرف فروشنده بسیار پیچیده و تقریباً غیر ممکن است. به همین جهت شرکتهای معدودی تا به امروز توانسته اند از پس این مهم برآیند و خودروهایی را به بازار ایران وارد کنند که سفارش بازاری معتبرتر از بازار چین هستند.
مهم ترین نکته، بررسی تفاوت های احتمالی خودروهای سفارش اروپا با سری سفارش چین همان خودرو است. اصلی ترین بخش این تفاوت معمولاً به آپشن ها باز می گردد. البته این امر لزوماً به این معنا نیست که خودروهای سفارش اروپا آپشن های کمتر یا بیشتری دارند بلکه معمولاً خودروهای سفارش اروپا تأکید بیشتری روی آپشن های ایمنی دارند. برای مثال خودروهای سفارش اروپا در پایه ای ترین سری ها به امکانات پیشرفته ایمنی از جمله انواع رادارهای پیشگیری از تصادف، نقطه کور، کمکی حرکت در سراشیبی و سرازیری و ایربگ های جانبی و پرده ای مجهز هستند. اما در خودروهای سفارش چین در نمونه های پایه بسیاری از این آپشن ها وجود ندارند یا حتی در برخی پکیج ها بیشتر از آپشن های رفاهی استفاده شده است تا آپشن های ایمنی.
نکته بعدی همانطور که پیشتر به آن اشاره شد کیفیت مواد اولیه استفاده شده در پلاستیک ها بخصوص در قسمت مبلمان و تزئینات داخلی و خارجی است. به عنوان مثال تفاوت کیفی در پوسته سپر، رویه داشبورد، رودری ها، رویه صندلی و غربیلک فرمان در بسیاری از خودروها دیده می شود. این موضوع یکی از دلایلی است که باعث می شود حتی بوی داخل خودروی صفر کیلومتر سفارش اروپا با سفارش چین تفاوت داشته باشد.
در مورد تنظیمات ای سی یو و موتور نیز معمولاً تفاوت هایی بین نسخه ویژه بازار چین با نسخه سفارش اروپا وجود دارد. بحث گازهای خروجی و مباحث زیست محیطی در بازار چین نسبت به بازار اروپا چندان سختگیرانه نیست. به همین جهت معمولاً برای بازار چین از تنظیماتی استفاده می کنند که موتور تحت فشار کمتر بتواند خروجی توان و گشتاور بهینه تری داشته باشد. لذا استفاده از برنامه های اقتصادی تر که باعث افزایش توان یا کاهش استهلاک است برای بازار چین معمول است. حتی گاهی برای بازار اروپا از موتوری متفاوت با موتور بازار چین استفاده می شود.
مخلص کلام اینکه با وجود تولید اکثر برندهای مشهور جهان در چین اما به وضوح تفاوت های انکار ناپذیری بین خودروهایی که ویژه بازار چین هستند با خودروهایی که در چین ویژه بازار اروپا یا آمریکا تولید می شوند وجود دارد. البته شاید برخی از این تفاوت ها مانند تفاوت در نقشه ای سی یو یا تفاوت در پوسته سپر یا تزئینات ساده خودرو نه تنها چندان اهمیتی نداشته باشند بلکه به راحتی قابل تبدیل باشند. اما بحث امکان تأمین قطعات و لوازم یدکی از بازار منطقه کاملاً کفه ترازو را در نگاه خریدار ایرانی به نفع خودروهای سفارش اروپا و ژاپن سنگین می کند. همچنین یک سری از اختلافات مانند عدم وجود برخی امکانات ایمنی یا کیفت پایین تر مواد اولیه بعضی از ادوات از جمله داشبورد، کنسول میانی، غربیلک فرمان، صندلی ها و غیره باعث می شود بپذیریم معمولاً برای خریداران ایرانی خودروهای ویژه بازار ژاپن یا اروپا انتخاب های بهتری نسبت به خودروهای ویژه بازار چین هستند.
دیدگاه خود را بنویسید