خودرو داشتن و خودرو راندن در تمام کشورهای دنیا علاوه بر وجود خود خودرو و مهارت در راندن آن نیاز به یک سری اسناد و مدارک دارد. به غیر از اسناد و مدارک هویتی خودرو، یکی از مهمترین مدارکی که در تمام دنیا باید در کنار هر خودرویی باشد، بیمه نامه است.
به گزارش اختصاصی خبرنگار پایگاه خبری جوان خودرو؛
در کشورهای مختلف انواع متفاوتی از بیمه نامه ها برای خودروها یا رانندگان آنها اجباری هستند که این به فراخور قوانین، مقررات، فرهنگ و ساختار کلی آن جامعه است. در ایران به طور کلی چند نوع بیمه نامه برای خودروها با توجه به کلاس و نوع کاربری آنها وجود دارد. در این بین بیمه شخص ثالث برای تمام خودروها بدون استثناء الزامی و اجباری است.
صنعت بیمه در ایران با فاصله معنا داری از دنیا شروع شدهاست، اما مانند تمام کشورهای پیشرفته دنیا در ایران نیز بیمه و بیمه نامه ابتدا در صنعت حمل و نقل و کشتیرانی ظهور پیدا کرد. صنعت بیمه اولین بار از طریق شرکتهای روسی به ایران راه یافت. شرکتهای «نادژا» و «کافکاز مرکوری» روسیه آغازگر این مسیر در ایران بودند. مسیری که در حدود سال 1289 هجری شمسی آغاز شد و طی حدود 25 سال به نقطهای رسید که شرکتهای بزرگ و معتبری چون اینگستراخ و یورکشایر به فعالیت گسترده در ایران پرداختند.
اولین بیمه ایرانی در سال 1314 و با سرمایه اولیه دو میلیون تومانی تأسیس و راه اندازیشد. «بیمه ایران» اولین شرکت بیمه کاملاً ایرانی بود که با سرمایهگذاری دولتی و در راستای کوتاه کردن دست بیگانگان از این صنعت مهم و کلیدی راه اندازی شد. البته در آن سالها خبری از استفاده عمومی خودرو در ایران نبود و تنها در دربار تعداد کمی خودرو وجود داشت. فعالیت اصلی بیمه ایران نیز در آن سالها حول حمل و نقل دریایی متمرکز بود.
با حضور گسترده خودروها در خیابانهای کشور در حدود سه دهه بعد، لزوم استفاده از بیمه برای خودروها بسیار مشهود شد. اولین بار در 26 آذر سال 1347 «قانون بیمه مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث» در مجلس شورای ملی تصویب شد. این قانون که امروزه به قانون بیمه شخص ثالث معروف است در دی ماه همان سال تأییدیه مجلس سنای وقت را نیز گرفت و درنهایت از اول فروردین سال 1348 لازمالاجرا شد. در سال 1395 این قانون به طور کامل مورد بازبینی قرار گرفت و نام آن نیز به «قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه» تغییر کرد.
قواعد کلی بیمه شخص ثالث
در حال حاضر قواعد کلی بیمه شخص ثالث به این گونه است که هر وسیله نقلیه باید همواره دارای بیمه نامه معتبر باشد. بیمه های شخص ثالث عموماً با اعتبار یکساله صادر میشوند. هزینه بیمه شخص ثالث در ایران بر اساس نرخ دیه، نوع خودرو، تعداد سیلندر، نوع کاربری، میزان تخفیف های مشمول و در نهایت سقف تعهدات مالی تعیین میشود. بر این اساس خودروهای با سیلندر بیشتر، باری سنگین، وانتبار، تاکسی و عمومی، آموزش رانندگی و خودروهایی از این دست حق بیمه بالاتری پرداخت می کنند.
همینجا میتوان به یکی از نواقص این قانون اشاره کرده. اینکه بر چه اساس و دقیقاً به چه دلیل خودروهای با سیلندر بیشتر باید حق بیمه بالاتری بپردازند روشن نیست. در سالهای دور میشد پذیرفت که سیلندر بیشتر به معنای قیمت گرانتر و سرعت بیشتر است. اما امروزه این گزاره ها لزوماً ارتباط معناداری با هم ندارند و چه بسیار خودروهای با سیلندر کمتر که قیمت بالاتر یا سرعت و شتاب بیشتری دارند.
تخفیفات، سقف و کف بیمه
میزان تخفیف بیمه شخص ثالث بر اساس سالهایی است که بیمه شده از بیمه نامه خود استفاده نکرده است. این تخفیف به صورت پلکانی محاسبه شده و از 5 درصد پس از یکسال تا حداکثر 70درصد پس از چهارده سال متغیر است. در مورد تعهدات مالی بیمه نامه، در سال 1404 کف تعهد مالی بیمه شخص ثالث بیست میلیون تومان و سقف آن یک میلیارد تومان است. بد نیست بدانید که با افزایش چیزی حدود 55 تا 60 درصدی هزینه حق بیمه، افراد می توانند بجای کف تعهدات مالی، از سقف تعهدات مالی بیمه بهرمند شوند. به طور میانگین در سال 1404 هزینه بیمه یک خودروی شخصی بدون تخفیف و با کف تعهدات مالی حدود پنج میلیون و هفتصدهزار تومان و با سقف تعهدات مالی حدود 9 میلیون تومان است.
نحوه محاسبه جریمه دیرکرد و راه خلاصی از آن
لازم به ذکر است که درصورت تأخیر در انجام بیمه شخص ثالث، مشمول جریمه میشوید. این جریمه به صورت روزانه محاسبه میشود و دقیقاً معادل حق بیمه روزانه همان خودرو است. برای مثال اگر حق بیمه یک خودرو با کف تعهدات مالی مبلغ پنج میلیون و هفتصد هزار تومان باشد، جریمه دیرکرد آن روزانه معادل پانزده هزار و ششصد و شانزده تومان میشود. سقف این جریمه نیز یکسال است یعنی اگر شما ده سال هم تأخیر در پرداخت داشته باشید به اندازه یکسال جریمه میشوید. نکته اینجاست که اگر بتوانید با اسناد و مدارک ثابت کنید در مدت تأخیر در بیمه، خودرو متوقف بوده است، از پرداخت جریمه معاف خواهیدشد.
بند غیر متعارفی به نام خودروی متعارف
یکی از نکات غیرعلمی و مبهم قانون بیمه در ایران بحثی است که به قانون خودروهای غیرمتعارف معروف است. در این قانون بیان شده است که قیمت خودروی متعارف نباید بیشتر از نصف دیه کامل مرد مسلمان در ماههای حرام باشد و خسارت به خودروهای گرانتر بر اساس حداکثر قیمت خودروی متعارف پرداخت میشود. به این معنی که شما به هر خودروی گرانتری صدمه بزنید بیمه شما به نسبت قیمت همان خودروی متعارف خسارت پرداخت خواهدکرد. الباقی خسارت نیز برعهده شخص زیاندیده است. در سال جاری این مبلغ حدود یک میلیارد و شصت و شش میلیون تومان است. یعنی اگر خودرویی به ارزش سه میلیارد تومان به اندازه پانصد میلیون تومان زیان ببیند، بیمه مقصر صرفاً 177,750,000 تومان پرداخت خواهد کرد. این عدد در خودروهای گرانقیمت تر بسیار ناچیزتر میشود. به این صورت که اگر یک خودروی ده میلیارد تومانی به اندازه پانصدمیلیون تومان خسارت ببیند تنها 53,325,000تومان از بیمه مقصر خسارت دریافت میکند.
حمایت از قشر آسیب پذیر یا شرکتهای بیمه؟
برخلاف آنچه این قانون ادعا دارد یعنی حمایت از اقشار آسیب پذیر، این قانون درواقع صرفاً به حمایت از شرکتهای بیمه می پردازد زیرا همانطور که پیشتر اشاره شد افراد میتوانند با حدود 60درصد افزایش هزینه، تا یک میلیارد تومان خودروی خود را بیمه کنند. درواقع با وضع این قانون این شرکتهای بیمه هستند که از زیر بار پرداخت حق بیمه به زیاندیدگان شانه خالی میکنند و آنها را مجبور به خریداری بیمه بدنه با قیمتها نجومی میکنند. از طرف دیگر بر خلاف باور عموم، در این قانون هیچ استثنائی برای خودروها با کاربریهای مختلف دیده نشده است. حال آنکه خودروهای کار و تجاری که عموماً توسط اقشار زحمتکش جامعه استفاده میشوند در ارزانترین نمونه ها قیمتی بسیار بالاتر از مبلغ مذکور در این قانون را دارند.
غیر متعارف های بسیار اقتصادی!
این مهم باید یک روز به طور اصولی نهادینه شود که قانونگذار حق ندارد برای حمایت از یک بخش جامعه، حقوق بخش دیگری را نادیده بگیرد. امروزه و با این قانون نامتعارف یک خودروی بسیار اقتصادی و ساده مونتاژی که افراد میتوانند آن را با اقساط بلند مدت خریداریکنند، نامتعارف شناسایی شده و در تصادفها عملاً مالکین آنها مورد تضیع حق واقع میشوند. همینطور مجبور کردن این قشر به خریداری بیمه بدنه با بهای گزاف ده تا پانزده میلیون تومانی علاوه بر بیمه شخص ثالث، برای یک خودروی یک و نیم میلیارد تومانی نیز به دور از منطق و انصاف است.
نارضایتی های عمومی از صنعت بیمه
به غیر از این قانون که سرشار از خطا، نگاه غیر واقعی و تضیع حق بخشی از جامعه است، این روزها در سطح جامعه نارضایتی از شرکتهای بیمه، بیشتر از قبل دیده میشود. روند پیچیده برخی از بیمه گرها در تعیین خسارت بخصوص در بخش بیمه بدنه، عدم توضیح کافی ردیف های مختلف قرارداد در مورد موارد مشمول و غیر مشمول و نکاتی دیگر از این دست باعث ایجاد نارضایتی عمومی از بیمه گرها شدهاست. البته در این بین همچنان هستند شرکتهایی که نهایت سعی و تلاش خود را در احقاق حق بیمه گذاران و زیاندیدگان کرده و میکنند و همواره به عنوان خوشنامان صنعت بیمه شناخته می شوند.
چند توصیه مختصر
در نهایت توصیه میشود اگر از خودرو زیاد استفاده میکنید حتی اگر همین چند مدل محدود خودروی متعارف را دارید نیز درصورت امکان حتماً از بیمه بدنه استفاده کنید. همچنین با توجه به اینکه این قانون خودروی متعارف مربوط به یک خودرو میشود و در صورت بروز تصادفهای زنجیری هر خودرو میتواند متعارف یا نامتعارف باشد، توصیه میشود چه در بیمه شخص ثالث و چه در بیمه بدنه، حداکثر پوشش ممکن را خریداری کنید تا بعداً به مشکل نخورید. دیگر اینکه حتماً هنگام خرید بیمه نامه تحقیق کنید و از شرکتهای خوش سابقه و کارگزارهای خوشنام استفاده کنید. در آخر حتماً تمام ردیف ها و مفاد بیمه نامه را مطالعه کنید و در صورت ابهام از کارگزار محترم سوال کنید، آنها موظف به توضیح و تشریح برای شما هستند.
انتهای پیام/
دیدگاه خود را بنویسید