پایگاه خبری رسمی خودرو و صنایع وابسته
شماره مجوز ۸۲۱۸۶ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

خصوصی سازی

چگونه تامین کنندگان می توانند در خصوصی سازی سایپا تاثیر منفی بگذارند؟

این روزها دیگر بر هیچ یک از علاقه مندان و متخصصین در صنعت خودرو و مباحث اقتصادی، بحران به وجود آمده در سایپا پوشیده نیست. یکی از بزرگترین و مهمترین واحدهای صنعتی کشور با قدمتی بیش از پنجاه سال آن هم با حمایت های مختلفی که در تمام این مدت دریافت کرده است، در حال حاضر روزگار را به سختی می گذراند. تا حدی که برخی مشاوران خرید خودرو حتی شرکت در قرعه کشی اخیر سایپا را نیز توصیه نمی کردند.

علیرضا بشارتی
یکشنبه - 24 آبان 1405

به گزارش پایگاه خبری جوان خودرو:

لیست بلند بالای انتظار برخی محصولات این خودروساز با تمام تلاش های تیم فعلی مدیریت آن به نقطه ای رسیده است که برخی از خریداران امیدی به تحویل گرفتن خودروهای خود ندارند. این درحالی است که تأکید می کنم تلاش های فوق العاده تیم مدیریت فعلی تا به این لحظه جلوی فروپاشی کامل سایپا را گرفته است و تلاش بر این است که ابتدا معوقات قبلی به روزرسانی شود و بعد اقدام به فروش جدید شود. حال پیش از آغاز فرایند خصوصی سازی سایپا باید ببینیم چه عواملی بیشترین تأثیر را در رسیدن سایپا به این نقطه داشته اند.

آیا همه چیز زیر سر آینده فروشی بود؟

بارها درمورد مشکلات سایپا در دوره های قبلی مدیریت و مباحثی چون خالی فروشی یا همان آینده فروشی گسترده صحبت به میان آمده است. مواردی که باعث شد کوهی از تعهدات غیر قابل انجام به تیم مدیریت فعلی به ارث برسد. اما با وجود اینکه در دوره قبلی میزان فروش برخی از محصولات معادل توان تولید سه سال آینده سایپا بود باز هم این مشکل تنها موردی نبود که باعث بروز مشکلات فعلی سایپا شد. درواقع با وجود اینکه پررنگ ترین مشکل سایپا همین آینده فروشی به نظر می آید اما در اصل سایپا با سلسله مسائلی دست به گریبان بود که باعث شد این آینده فروشی به معضلی حل نشدنی تبدیل شود.

زنجیره تأمین، یکی از زنجیرهای به پای سایپا

خصوصی سازی

یکی از مهمترین ریشه های بحران سایپا را باید در بین تأمین کنندگان این گروه یا به اصطلاح زنجیره تأمین آن جستجو کرد. جایی که تمرکز بر یک سری تأمین کننده خاص در بلند مدت تبدیل به پاشنه آشیل سایپا شد. این امر نه تنها در صنعت خودرو بلکه در هر صنعت دیگری می تواند به معضلی بزرگ تبدیل شود. پر واضح است که پایبند بودن بی دلیل یک کارخانه با عظمت و بزرگی سایپا به یکسری تأمین کننده خاص به معنای قراردادن ابتکار عمل در دستان تأمین کننده است. همین امر باعث شد در بسیاری از موارد شاهد خریدهای خارج از توجیه اقتصادی یا منطقی باشیم.

محصول سایپا، شیر بی یال و دم و اِشکَم

خصوصی سازی

از طرف دیگر باز بارها دیده شد که به دلیل بروز یک مشکل برای یکی از تأمین کننده ها به راحتی سیل خودروهای نیمه تمام به پارکینگ های سایپا سرازیر می شد. حتی در برخی از موارد که البته بعضاً همچنان نیز برقرار است شاهد تحویل خودرو با نقیصه های شگفت انگیز بوده و هستیم. در سال های قبل به خوبی به خاطر داریم که مشکل یک تأمین کننده منجر به تحویل خودرو بدون زه بغل یا بدون سپر یا بدون آیینه بغل و غیره شده بود.

ضعف مدیران و فساد دور و بریان!

خصوصی سازی

مشخصاً نفوذ کنسرسیوم ها و بازارگردان های قدرتمند در بخش تأمین لوازم و قطعات در این کارخانه پیر جاده مخصوص به نظر می رسد. حال نکته نگران کننده در روند خصوصی سازی سایپا این است که برخی از همین کنسرسیوم ها و بازارگردان ها به صورت محسوس یا نا محسوس به دنبال به دست گرفتن سهام عمده و البته مدیریت سایپا هستند. چیزی که در صورت رخ دادن باید شاهد اتفاقات محیرالعقول در روند زنجیره تأمین سایپا باشیم.

در سلسله نوشتارهایی که در خصوص خصوصی سازی سایپا منتشر کرده ایم بارها به بحث اهلیت سنجی خریداران اشاره شده است. اینکه تا چه حد اهمیت دارد که خریداران سایپا در روند خصوصی سازی آن از جنس صنعت خودرو و بخصوص تولید باشند. بارها اشاره شد که صرفاً فعالیت در بدنه بازار یا صنعت گسترده و اقیانوس گونه خودرو به معنای اهلیت افراد برای تملک و اداره یکی از بزرگ ترین کارخانه های صنعتی کشور نیست. حال باید این دایره را اندکی محدودتر کرده و اشاره کنیم که افتادن مالکیت سایپا به دست تأمین کننده یا تأمین کنندگان این گروه شاید به معنای تیر خلاصی بر پیکره خسته و رنجور آن باشد. اصلاً دور از ذهن نیست که برای فرار از قیمت گذاری دستوری شاهد باشیم خودروها با نقص قطعات روانه بازار شده و در آنجا قطعات با چند برابر قیمت به مشتریان بی نوا عرضه شوند.

انتخاب از خارج دایره تأمین کنندگان اصلی

لذا در عین حال که می بایست برای اداره و مالکیت آینده سایپا از افراد موفق و خوشنام صنعت خودرو استفاده شود، همزمان باید تدبیری اندیشیده شود که جلوی چنین رانت و بازی هایی نیز گرفته شود. از جمله این روش ها می توان قرار دادن ممنوعیت ها یا برخی محدودیت ها در روند قرارداد خصوصی سازی این مجموعه را نام برد. همچنین می توان به انتخاب خریدار یا خریداران از دایره ای خارج از گروه تأمین کنندگان اصلی سایپا فکر کرد.

شاخصه های اصلی انتخاب: سرمایه، تخصص، زنجیره تأمین و برنامه

خصوصی سازی

با این تفاسیر می توان به این نتیجه رسید که برای انتخاب خریدار یا خریداران سایپا باید به سراغ صنعتگران حرفه ای در صنعت خودرو برویم، اما نه آنها که با تسلط بر سایپا می توانند معادلات بازار را به نفع خود درهم بریزند. بلکه افرادی خوشنام، توانمند و معتبر که با هدف توسعه سلامت و قاعده مند برای تملک سایپا اقدام کرده اند. خریدار واقعی سایپا را نباید صرفاً از روی تمکن مالی یا فقط بر اساس حضور در صنعت خودرو شناسایی کرد. کسی در روند خصوصی سازی سایپا می تواند ناجی این خودروساز مهم و راهبردی کشور باشد که علاوه بر سرمایه و تخصص، توانایی ایجاد زنجیره تأمین قدرتمند، توسعه زیرساخت های مختلف و نیز ارائه برنامه ای مدون و مشخص جهت خروج سایپا از وضعیت کنونی را دارا باشد.

کلام آخر

به طور حتم یکی از مهم ترین و حساس ترین مراحل در روند خصوصی سازی سایپا همین برهه کنونی یعنی دقت نظر فراوان در اهلیت سنجی کاندیدا های خرید است. به نوعی این مرحله را باید متضمن موفقیت یا احیاناً عدم موفقیت آتی خصوصی سازی سایپا دانست. اگر افرادی وارد پروسه خصوصی سازی شوند که اهلیت لازم و حتی کارنامه قابل توجهی در زمینه تولید در بخش خصوصی را داشته و حاضر باشند در جهت حل مشکلات و رشد و توسعه سایپا گام بردارند، بدون شک در آینده شاهد تعالی صنعت خودروی کشور خواهیم بود. همچنین اگر افرادی وارد این مسیر شوند که صرفاً به دنبال سودجویی شخصی و کسب منافع فردی، گروهی و جناحی باشند باید منتظر مواجه شدن با یکی از بزرگترین فجایع تاریخ صنعت کشور باشیم.

دیدگاه خود را بنویسید

کیوسک مطبوعاتی